Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE), vajinal, anal veya oral cinsel temasla, bazen de yakın deri temasıyla kişiden kişiye geçen bakteri, virüs veya parazit kaynaklı enfeksiyonlardır. Klamidya, bel soğukluğu (gonore), frengi (sifiliz), trikomonas, genital herpes ve HPV bunlara örnektir. Bu enfeksiyonların birçoğu belirti vermediği için kişi enfeksiyonu olduğunu bilmeden partnerine bulaştırabilir. Bu nedenle düzenli test ve korunma önlemleri önemlidir.
Hangi enfeksiyonlar cinsel yolla bulaşır?
- Bakteriyel enfeksiyonlar: Klamidya, bel soğukluğu ve frengi. Uygun tedaviyle genellikle iyileşir.
- Parazit kaynaklı enfeksiyonlar: Trikomonas. Bu enfeksiyon da tedavi edilebilir.
- Viral enfeksiyonlar: Genital herpes, HPV, HIV ve hepatit B. Bu enfeksiyonların seyri ve belirtileri tedavi ve takiple kontrol altına alınabilir; HPV enfeksiyonlarının çoğu ise kendiliğinden geçer.
HPV’nin nasıl bulaştığını ve seyrini ayrıntılı olarak HPV nedir, nasıl bulaşır? yazımızda anlattık.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların belirtileri nelerdir?
Belirtiler enfeksiyonun türüne göre değişir ve çoğu zaman başka sorunlarla karışabilecek kadar belirsizdir. Şunlar görülebilir:
- Vajina, penis veya anüsten olağan dışı akıntı
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- Genital veya anal bölgede kabarıklık, siğil, kabarcık ya da yara
- Genital bölgede kaşıntı veya döküntü
- Adet dışında veya ilişki sonrasında olağan dışı vajinal kanama
Bazı enfeksiyonlar kadınlarda kasık veya alt karın ağrısına, erkeklerde ise testislerde ağrı ve şişliğe neden olabilir. Oral ilişkiyle bulaşan enfeksiyonlar boğazda da belirti verebilir ya da hiç belirti vermeyebilir.
Bu belirtilerden birini fark ettiğinizde bir hekime başvurulması önerilir. Belirtilerin geçmesi, enfeksiyonun da geçtiği anlamına gelmeyebilir. Tanı konmadan önce kendi kendinize ilaç kullanmanız, belirtileri geçici olarak hafifletip doğru tanının konmasını zorlaştırabilir.
Belirti yoksa test yaptırmak gerekir mi?
Birçok enfeksiyon belirti vermediği için şikâyet olmasa da test yaptırmak yararlı olabilir. Özellikle şu durumlarda bir hekimle görüşmeniz önerilir:
- Yeni bir partnerle ilişki öncesinde veya sonrasında
- Prezervatifsiz ilişki sonrasında endişe duyduğunuzda
- Partnerinizde belirti olduğunda veya partnerinize CYBE tanısı konduğunda
Testler idrar örneği, kan testi veya ilgili bölgeden alınan sürüntü ile yapılabilir. Bazı enfeksiyonların testte saptanabilmesi için temastan sonra birkaç hafta geçmesi gerekebilir; hangi testin ne zaman yapılacağını hekiminiz belirler. Kadınlarda HPV, rahim ağzı taraması kapsamında HPV DNA testi ile araştırılır.
HIV, hepatit B ve frengi gibi bazı enfeksiyonlar kan testiyle araştırılırken, klamidya ve bel soğukluğu çoğunlukla idrar veya sürüntü örneğiyle saptanır. Gebelik takibinde de bazı enfeksiyonlar için tarama testleri rutin olarak yapılır; bu testler, enfeksiyonun bebeğe geçme riskini azaltmaya yönelik önlemlerin zamanında alınmasını sağlar.
Tedavi edilmezse ne olur?
Tedavi edilmeyen bazı enfeksiyonlar zamanla ciddi sorunlara yol açabilir. Bunlar arasında kısırlık, gebelikte sorunlar, enfeksiyonun bebeğe geçmesi, HPV ile ilişkili bazı kanserler ve HIV ile enfekte olma riskinin artması sayılabilir. Bu sorunların çoğu, enfeksiyonun erken saptanması ve uygun şekilde tedavi edilmesiyle önlenebilir.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar çok yaygındır ve cinsel olarak aktif herkeste görülebilir. Bir enfeksiyon tanısı utanılacak bir durum değildir. Partnerinizi bilgilendirmek, onun da test yaptırmasına ve tedavi olmasına, sizin de yeniden enfekte olmamanıza yardımcı olur.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan nasıl korunulur?
- Prezervatif: Her ilişkide ve doğru kullanıldığında birçok enfeksiyonun bulaşma riskini belirgin şekilde azaltır. Ancak herpes, HPV ve frengi gibi prezervatifin örtmediği deri bölgelerinden de bulaşabilen enfeksiyonlara karşı tam koruma sağlamaz.
- Aşılar: Hepatit B ve HPV için aşı bulunmaktadır. Ayrıntılar için HPV aşısı sayfamıza bakabilirsiniz.
- Düzenli test: Belirti olmasa da risk durumuna göre düzenli test, enfeksiyonların erken saptanmasını sağlar.
- Partnerle birlikte tedavi: Tanı konduğunda partnerin de değerlendirilmesi ve tedavi tamamlanana kadar cinsel temastan kaçınılması yeniden enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar tuvalet oturağından veya havludan bulaşır mı?
Bu enfeksiyonlar başlıca cinsel temas ve yakın deri temasıyla bulaşır. Tuvalet oturağı, havuz, çatal-bıçak gibi günlük temaslar bilinen bulaşma yolları arasında yer almaz.
Tedavi olduktan sonra yeniden enfekte olabilir miyim?
Evet. Tedavi edilen bir enfeksiyon bağışıklık bırakmaz; tedavi edilmemiş bir partnerle temas sonucunda yeniden enfeksiyon gelişebilir. Bu nedenle partnerin de değerlendirilmesi önerilir.
Belirtilerim geçti, tedaviyi bırakabilir miyim?
Hayır. Belirtiler geçse de enfeksiyon devam ediyor olabilir. Hekiminizin önerdiği tedaviyi tamamlamanız ve gerekirse kontrol testini yaptırmanız önerilir.
Kaynaklar
- World Health Organization. Sexually transmitted infections (STIs)
- NHS. Sexually transmitted infections (STIs)
- Centers for Disease Control and Prevention. About Sexually Transmitted Infections (STIs)