Smear (Pap) testi, rahim ağzından alınan hücrelerde bir değişiklik olup olmadığını inceler. HPV testi ise bu hücre değişikliklerine yol açabilen yüksek riskli HPV tiplerinin örnekte bulunup bulunmadığını araştırır. Kısaca smear testi olası bir hücre değişikliğini, HPV testi ise bu değişikliğe neden olabilecek virüsü gösterir. İki test çoğu zaman aynı muayenede alınan tek bir örnekle yapılabilir ve sonuçları birlikte değerlendirilir.
Smear testi nedir?
Smear testinde rahim ağzından küçük bir fırça yardımıyla hücre örneği alınır ve bu hücreler mikroskop altında incelenir. Amaç, tedavi edilmezse yıllar içinde kansere ilerleyebilecek hücre değişikliklerini (ön kanser lezyonlarını) erken dönemde fark etmektir. Smear testi virüsün kendisini değil, virüsün hücrelerde yol açmış olabileceği değişiklikleri gösterir. Sonuç; normal, belirsiz anlamlı hücre değişikliği ya da farklı derecelerde hücre değişikliği olarak raporlanabilir. Raporda yer alan kısaltmaların ne anlama geldiğini ve sonraki adımı hekiminizle birlikte değerlendirmeniz önerilir.
HPV testi nedir?
HPV testi, alınan örnekte yüksek riskli HPV tiplerinin genetik materyalini arar. Test, örnekte virüs bulunup bulunmadığını ve çoğu zaman hangi risk grubundan tiplerin saptandığını gösterir. Hücrelerde henüz bir değişiklik oluşmadan önce risk taşıyan kişilerin belirlenmesine yardımcı olur. Ayrıntılı bilgi için HPV DNA testi sayfamıza göz atabilirsiniz.
İki test arasındaki farklar nelerdir?
| Smear testi | HPV testi | |
|---|---|---|
| Neye bakar? | Rahim ağzı hücrelerinin görünümüne | Yüksek riskli HPV tiplerinin varlığına |
| Ne gösterir? | Hücre değişikliği olup olmadığını | Hücre değişikliğine yol açabilecek virüsün bulunup bulunmadığını |
| Örnek nasıl alınır? | Muayenede rahim ağzından fırça ile | Aynı şekilde; çoğu zaman aynı örnekten |
| Yorumlanması | Değişiklik varsa derecesine göre takip veya ileri inceleme | Pozitifse smear sonucu ve virüs tipiyle birlikte değerlendirilir |
Hangi test ne zaman yapılır?
Birçok ülkede rahim ağzı kanseri taramasında HPV testi ön plana çıkmıştır. Bu yaklaşımda önce HPV testi yapılır; sonuç pozitifse aynı örnekte hücreler smear yöntemiyle incelenir. Bazı programlarda iki test birlikte kullanılır, bazı yaş gruplarında ise yalnızca smear testi tercih edilebilir.
Tarama testleri, herhangi bir şikâyeti olmayan kişiler için tasarlanmıştır. İlişki sonrası kanama, adet dışı kanama, olağan dışı akıntı veya kasık ağrısı gibi belirtiler varsa, son tarama sonucunuz normal olsa bile bir sonraki tarama zamanını beklemeden hekime başvurulması önerilir. Bu belirtilerin çoğu kanserle ilişkili değildir; ancak nedeninin muayene ile araştırılması gerekir.
Türkiye’de ulusal tarama programı kapsamında belirli yaş aralığındaki kadınlara düzenli aralıklarla HPV testi önerilmektedir. Hangi testin hangi sıklıkla yapılacağı yaşınıza, önceki sonuçlarınıza ve sağlık geçmişinize göre hekiminizle birlikte belirlenir.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
- HPV negatif, smear normal: Bir sonraki tarama önerilen aralıkta yapılır.
- HPV pozitif, smear normal: Virüs çoğu zaman kendiliğinden temizlendiği için genellikle belirli bir süre sonra testin tekrarlanması önerilir. Virüs tipine göre ek inceleme de gündeme gelebilir.
- Smear’de hücre değişikliği: Değişikliğin derecesine ve HPV sonucuna göre rahim ağzının ayrıntılı incelenmesi, yani kolposkopi önerilebilir.
HPV pozitif sonuç ya da smear’de saptanan bir değişiklik, kanser olduğunuz anlamına gelmez. Bu sonuçlar, takibin nasıl planlanacağını belirlemeye yardımcı olur. Hücre değişikliklerinin önemli bir kısmı kendiliğinden geriler; ilerleme gösterenler ise genellikle uzun yıllar içinde gelişir. Düzenli takip, bu süreçte gerekli müdahalenin zamanında yapılmasına olanak tanır.
HPV pozitif sonuç, partnerinizin sadakatsiz olduğunu göstermez. HPV yıllarca belirti vermeden vücutta kalabilir ve ne zaman bulaştığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.
Teste nasıl hazırlanılır?
- Testten önceki 48 saat içinde cinsel ilişki, vajinal duş ve vajinal ilaç kullanımından kaçınmanız önerilir.
- Test genellikle adet kanamasının olmadığı bir dönemde planlanır.
- Gebelik, kullandığınız ilaçlar veya önceki test sonuçlarınız hakkında hekiminizi bilgilendirmeniz yararlı olur.
Sık sorulan sorular
Test sırasında ne hissedilir?
Örnek alma işlemi birkaç dakika sürer. Bazı kişiler kısa süreli bir baskı veya rahatsızlık hisseder. Rahatsızlık hissederseniz bunu hekiminize söyleyebilirsiniz.
HPV aşısı olduysam tarama yaptırmam gerekir mi?
Evet. Aşı kansere yol açabilen HPV tiplerinin tamamını kapsamaz ve aşıdan önce virüsle karşılaşılmış olabilir. Konuyla ilgili ayrıntılar için HPV aşısı kanserden korur mu? yazımıza bakabilirsiniz.
Erkeklere smear veya HPV testi yapılır mı?
Erkekler için rutin bir rahim ağzı taramasına karşılık gelen HPV tarama testi bulunmaz. Değerlendirme genellikle muayene ile yapılır; gerekli durumlarda lezyondan örnek alınabilir.
Kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention. Screening for Cervical Cancer
- NHS. Cervical screening
- World Health Organization. Human papillomavirus and cancer