Diz artroskopisi sonrası iyileşme süresi, yapılan işlemin türüne ve kapsamına göre değişir. Tanısal amaçlı veya sınırlı girişimlerde günlük yaşama genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde dönülürken, menisküs onarımı veya bağ rekonstrüksiyonu gibi kapsamlı işlemlerde süreç aylar alabilir. Şişliğin kontrol altında tutulması, hekimin önerdiği yük verme planına uyulması ve düzenli egzersiz, iyileşme sürecinin temel parçalarıdır.
İlk günlerde neler beklenir?
Artroskopi, dizde açılan küçük kesilerden kamera ve özel aletler yardımıyla yapılan bir işlemdir. Kesiler küçük olsa da eklemin içinde işlem yapıldığı için ilk günlerde dizde ağrı, şişlik ve sertlik olması beklenen bir durumdur. Bu dönemde şunlar önerilir:
- Otururken veya uzanırken bacağı kalp seviyesinin üzerinde tutmak
- Hekimin önerdiği şekilde, doğrudan cilde temas etmeyecek biçimde buz uygulamak
- Pansumanı temiz ve kuru tutmak
- Verilmişse kompresyon çorabını önerilen süre boyunca kullanmak
- Ağrı kesicileri hekimin önerdiği doz ve sürede kullanmak
Diz artroskopisi çoğu zaman günübirlik olarak yapılır ve hastalar genellikle aynı gün ya da ertesi gün evlerine dönebilir. Anestezinin etkisi nedeniyle eve dönüşte yanınızda bir yakınınızın bulunması ve ilk gün evde yardım alabilmeniz önerilir. Dinlenirken dizin altına uzun süre yastık koymak, dizin bükülü pozisyonda sertleşmesine yol açabileceği için önerilmez; bacağı yükseltirken destek topuk ve baldır altına yerleştirilebilir.
İşlemin kendisi ve hangi durumlarda değerlendirildiği hakkında bilgi için diz artroskopisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Ne zaman yük verilebilir, koltuk değneği gerekir mi?
Çoğu hasta ilk dönemde koltuk değneği veya benzeri bir destekle yürür. Bacağa ne zaman ve ne kadar yük verilebileceğini, yapılan işleme göre cerrahınız belirler. Örneğin yalnızca menisküsün yırtık bölümünün temizlendiği işlemlerde yük vermeye daha erken başlanabilirken, menisküs onarımı veya bağ rekonstrüksiyonu sonrasında dizin daha uzun süre korunması ve bazen dizlik kullanılması gerekebilir.
Egzersiz ve fizik tedavi neden önemlidir?
Düzenli egzersiz, dizin hareket açıklığının geri kazanılmasına ve uyluk kaslarının güçlenmesine yardımcı olur. İyileşmenin ilk haftalarında genellikle hafif hareket ve kas kasma egzersizleriyle başlanır; program zamanla güçlendirme ve denge çalışmalarıyla ilerletilir. Bazı hastalarda fizyoterapist eşliğinde yürütülen bir rehabilitasyon programı önerilebilir.
Egzersizleri, hekiminizin veya fizyoterapistinizin önerdiği sıklık ve yoğunlukta yapmanız önemlidir. Belirgin ağrıya veya şişlikte artışa neden olan hareketler zorlanmamalı, bu durum kontrollerde paylaşılmalıdır. Kısa ve sık yürüyüşler, dolaşımın desteklenmesine ve dizin hareketliliğinin korunmasına yardımcı olabilir; uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınılması önerilir.
İyileşme süresi; yapılan işlemin kapsamına, yaşa, genel sağlık durumuna ve rehabilitasyona uyuma göre kişiden kişiye değişir. Size özel iyileşme planı, hekiminiz tarafından belirlenir.
İşe, araç kullanmaya ve spora ne zaman dönülür?
- İşe dönüş: Masa başı işlere genellikle daha kısa sürede dönülebilir. Uzun süre ayakta kalmayı veya ağır fiziksel güç gerektiren işlerde bu süre uzar.
- Araç kullanma: Ani fren yapabilecek duruma gelinmeden araç kullanılmamalıdır. Sınırlı işlemlerden sonra bu süre genellikle birkaç haftadır; kapsamlı onarımlardan sonra daha uzun olabilir. Ağrı kesici ilaçların dikkat üzerindeki etkisi de göz önünde bulundurulmalıdır.
- Spor: Birçok kişi birkaç hafta ile iki ay arasında çoğu fiziksel aktiviteye dönebilir. Bağ rekonstrüksiyonu, menisküs onarımı veya kıkırdak işlemlerinden sonra bu süre uzar; koşu ve sıçrama gerektiren sporlara dönüş hekimin değerlendirmesiyle planlanır.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
Diz artroskopisi sonrasında komplikasyonlar seyrek görülür. Bunlar arasında enfeksiyon, bacakta pıhtı oluşumu, dizde sertlik ve eklem içinde kan birikmesi sayılabilir. Aşağıdaki durumlarda bir hekime başvurulması önerilir:
- Ateş, üşüme veya titreme
- Giderek artan veya ağrı kesiciyle geçmeyen şiddetli ağrı
- Kesi yerinden kötü kokulu akıntı, yayılan kızarıklık veya şişlik
- Baldırda ağrı, şişlik veya hassasiyet
- Diz çevresinde veya bacakta uyuşma, karıncalanma
Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı gelişirse vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Ameliyattan sonra ne zaman duş alabilirim?
Kesilerin ıslanmaması için ilk günlerde pansumanın kuru tutulması önerilir. Duş almaya ne zaman başlanabileceği ve pansumanın nasıl korunacağı, yara durumuna göre hekiminiz tarafından belirlenir.
Dikişler ne zaman alınır?
Kullanılan dikiş türüne göre değişir. Bazı dikişler kendiliğinden erir; diğerleri ise hekiminizin belirlediği kontrolde alınır.
Artroskopi diz kireçlenmesini tedavi eder mi?
Kireçlenmeye bağlı diz ağrısında artroskopinin yeri sınırlıdır; tedavi seçenekleri hastalığın evresine ve şikâyetlere göre belirlenir. İleri evre kireçlenmede diz protezi gibi farklı seçenekler değerlendirilebilir.
Kaynaklar
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo). Knee Arthroscopy
- NHS. Arthroscopy