Diz Artroskopisi

Diz artroskopisi nedir?

Diz artroskopisi, diz ekleminin içinin birkaç küçük kesiden yerleştirilen ince bir kamera (artroskop) ile görüntülendiği bir ameliyat yöntemidir. Kamera görüntüsü bir ekrana aktarılır; cerrah eklemin içini bu görüntü üzerinden inceler ve gerekirse aynı seansta özel aletlerle onarım yapar. Bu nedenle artroskopi hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılabilir.

Açık ameliyata göre daha küçük kesilerle yapıldığı için doku hasarı genellikle daha sınırlıdır. Bununla birlikte artroskopi de bir ameliyattır ve her ameliyatta olduğu gibi kendine özgü riskleri vardır.

Hangi durumlarda değerlendirilebilir?

Diz artroskopisi, muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirildikten sonra uygun hastalarda şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Takılma, kilitlenme veya boşalma hissi yapan menisküs yırtıkları
• Ön çapraz bağ gibi bağ yaralanmalarında bağ onarımı ya da yeniden yapılandırılması
• Eklem içinde serbest dolaşan kemik veya kıkırdak parçaları
• Sınırlı kıkırdak hasarları ve diz kapağı ile ilgili bazı sorunlar
• Eklem zarının iltihaplanması (sinovit)

Yalnızca kireçlenmeye (osteoartrit) bağlı diz ağrısında artroskopik yıkama ve temizleme işlemleri genellikle önerilmez. İleri kireçlenmede diz protezi, uygun genç ve aktif hastalarda ise yüksek tibial osteotomi gibi farklı seçenekler değerlendirilebilir.

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme, şikâyetlerin nasıl başladığının dinlenmesi ve dizin ayrıntılı muayenesiyle başlar. Bağların sağlamlığı, menisküs testleri, hareket açıklığı ve eklemde sıvı olup olmadığı kontrol edilir. Kemik yapıyı ve kireçlenmeyi görmek için röntgen, menisküs, bağ ve kıkırdak gibi yumuşak dokuları incelemek için çoğunlukla MR istenir. Ameliyat kararı, görüntüleme bulgularıyla şikâyetlerin birbiriyle uyumlu olup olmadığına bakılarak verilir.

Tedavi seçenekleri nelerdir?

Diz sorunlarının önemli bir bölümünde ilk adım ameliyat dışı tedavidir. Dinlenme, aktivite düzenlemesi, soğuk uygulama, hekimin önerdiği ağrı kesiciler ve düzenli fizik tedavi ile kas güçlendirme egzersizleri pek çok kişide şikâyetleri azaltabilir. Mekanik takılma ve kilitlenme gibi belirtiler sürüyorsa, bağ yaralanması nedeniyle diz dengesiz kalıyorsa ya da ameliyat dışı tedaviye rağmen günlük yaşam etkileniyorsa artroskopi değerlendirilebilir. Hangi yolun uygun olduğu muayene sonrasında belirlenir.

Diz artroskopisi nasıl yapılır?

1. Hazırlık. Ameliyat öncesi tetkikler yapılır; kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar gözden geçirilir.
2. Anestezi. Belden uyuşturma (spinal) veya genel anestezi uygulanır; seçim anestezi uzmanıyla birlikte yapılır.
3. Görüntüleme. Diz çevresinde açılan küçük kesilerden kamera yerleştirilir ve eklem steril sıvıyla doldurularak içi incelenir.
4. Onarım. Gerekiyorsa menisküs dikilir ya da yırtık kısım düzeltilir, serbest parçalar çıkarılır veya bağ onarımı yapılır.
5. Kapatma. Kesiler dikiş veya bantla kapatılır ve diz pansumanla sarılır.

Olası yan etkiler ve riskler

Diz artroskopisi sonrası ciddi sorunlar seyrek görülse de her ameliyat gibi bazı riskler taşır. Bunlar ameliyat öncesinde kişiye özel olarak konuşulur:

• Dizde geçici şişlik, sıvı birikmesi, morarma ve hassasiyet
• Eklem içi veya yara yeri enfeksiyonu
• Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması (derin ven trombozu)
• Hareket kısıtlılığı, sertlik veya kesi çevresinde his azalması
• Şikâyetlerin tam geçmemesi ya da ek işlem gerekebilmesi

Ameliyattan sonra ateş, artan kızarıklık, yaradan akıntı veya baldırda şişlik ve ağrı fark ederseniz vakit kaybetmeden bir hekime başvurulması önerilir.

İyileşme ve rehabilitasyon

İyileşme süresi, yapılan işlemin türüne göre belirgin şekilde değişir. Yalnızca inceleme ya da küçük bir düzeltme yapılan hastalar genellikle kısa sürede yürümeye başlarken, menisküs dikişi veya bağ yeniden yapılandırması sonrasında koltuk değneği, dizlik ve daha uzun bir rehabilitasyon dönemi gerekebilir. Fizik tedavi programı hareket açıklığını ve kas gücünü yeniden kazanmayı amaçlar; spora dönüş zamanı kontrollerde birlikte belirlenir. Ayrıntılar için diz artroskopisi sonrası iyileşme yazımıza göz atabilirsiniz.

İlk günlerde bacağın yüksekte tutulması, soğuk uygulama ve önerilen egzersizlere erken başlanması şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Yara bakımı, banyo ve dikişlerin alınma zamanı taburculuk sırasında ayrıca anlatılır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. NHS. Arthroscopy
2. American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo). Knee Arthroscopy