Anestezi
Bölgesel, spinal veya genel
Hastanede kalış
Çoğunlukla aynı gün veya bir gece
Günlük yaşama dönüş
Kişiye göre değişir
Ameliyat sonrası
Bir süre özel ayakkabı kullanılır
Halluks valgus nedir?
Halluks valgus (halk arasında bunyon), ayak başparmağının diğer parmaklara doğru eğilmesi ve buna bağlı olarak başparmak kökündeki eklemin iç tarafında bir kemik çıkıntısının belirginleşmesidir. Zamanla eklemin dizilimi bozulur; çıkıntı ayakkabıya sürtünerek kızarıklık, şişlik ve ağrıya yol açabilir.
Ailesel yatkınlık ve ayağın yapısı önemli rol oynar. Dar burunlu ve topuklu ayakkabılar, iltihaplı eklem hastalıkları ve düztabanlık şikâyetleri artırabilir. Kadınlarda daha sık görülür ve genellikle yavaş ilerler.
Hangi belirtilerle kendini gösterir?
- Başparmak kökünün iç tarafında kemik çıkıntısı
- Çıkıntı üzerinde kızarıklık, şişlik, nasır veya ağrı
- Başparmağın ikinci parmağa doğru eğilmesi, bazen üstüne ya da altına binmesi
- Ayakkabı seçiminde güçlük
- Ayak tabanında, parmak köklerinde ağrı ve nasır
Halluks valgus nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğunlukla muayene ile konur. Muayenede ayak ayakta ve otururken incelenir, başparmak ekleminin hareketi ve ağrılı bölgeler değerlendirilir. Ayakta çekilen ayak röntgenleri, eğriliğin derecesini, eklemdeki kireçlenmeyi ve kemiklerin dizilimini göstererek tedavi planlamasına yardımcı olur.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
Ameliyatsız yöntemler eğriliği düzeltmez, ancak pek çok kişide şikâyetleri azaltabilir ve çoğunlukla ilk basamaktır:
- Burun kısmı geniş, topuğu alçak ve yumuşak ayakkabılar
- Çıkıntıyı korumak için yastıkçıklar, parmak arası ayraçlar
- Ayağın yapısına uygun tabanlıklar
- Soğuk uygulama ve hekimin önerdiği ağrı kesiciler
Yalnızca görünüm nedeniyle ameliyat genellikle önerilmez. Ameliyat, uygun hastalarda şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Ayakkabı değişikliği ve diğer önlemlere rağmen süren ağrı
- Yürüme ve günlük işlerde belirgin kısıtlanma
- Başparmağın diğer parmakları iterek onlarda da şekil bozukluğuna yol açması
- Başparmak ekleminde ağrılı kireçlenme veya hareket kısıtlılığı
Ameliyat kararı verilirken genel sağlık durumu, dolaşım sorunları, diyabet ve sigara kullanımı gibi iyileşmeyi etkileyebilecek etkenler de göz önünde bulundurulur. Hangi yöntemin uygun olduğu muayene ve röntgen bulgularına göre belirlenir.
Ameliyat nasıl yapılır?
Halluks valgus için tek bir ameliyat yöntemi yoktur; teknik, eğriliğin derecesine ve eklemin durumuna göre seçilir. Çoğu yöntemde başparmağa uzanan tarak kemiği kontrollü olarak kesilerek yeniden hizalanır (osteotomi), kemik çıkıntısı düzeltilir ve eklem çevresindeki yumuşak dokular dengelenir. Kemik, iyileşene kadar vida veya küçük plaklarla sabitlenir. Kemiğin kesilip yeniden hizalanması ilkesi dizde yüksek tibial osteotomi ameliyatında da kullanılır. İleri kireçlenmiş eklemlerde eklemin dondurulması (artrodez) gibi farklı seçenekler değerlendirilebilir.
Olası yan etkiler ve riskler
Ameliyatın olası riskleri işlem öncesinde kişiye özel olarak konuşulur:
- Uzun süren şişlik ve ağrı
- Yara yeri enfeksiyonu veya yara iyileşmesinde gecikme
- Başparmak ekleminde sertlik
- Parmakta his azalması veya uyuşma
- Kemiğin geç kaynaması, vidaların rahatsızlık vermesi
- Eğriliğin zamanla yeniden oluşabilmesi ya da fazla düzeltilmesi
- Bacakta pıhtı oluşması ve anesteziye bağlı genel riskler
Ameliyat sonrası iyileşme
Ameliyattan sonra ayağın yüksekte tutulması şişliğin azalmasına yardımcı olur. Bir süre ön ayağı koruyan özel bir ayakkabı ve gerekirse koltuk değneği kullanılır. Kemik iyileştikçe normal ayakkabılara geçilir; bu süreçte ayağın tamamen rahatlaması ve şişliğin geçmesi zaman alabilir. Araç kullanma, işe ve spora dönüş zamanı yapılan işleme göre değişir ve kontrollerde birlikte belirlenir. Bazı hastalarda başparmak ekleminin hareketini korumak için egzersizler veya fizik tedavi önerilebilir. Uzun dönemde geniş burunlu, rahat ayakkabılar tercih edilmesi önerilir.
Ameliyat sonrasında ateş, yaradan akıntı, artan kızarıklık ya da baldırda şişlik ve ağrı fark ederseniz vakit kaybetmeden bir hekime başvurulması önerilir.
Sık sorulan sorular
Halluks valgus ameliyatsız düzelir mi?
Ameliyatsız yöntemler eğriliği düzeltmez, ancak ağrı ve sürtünme şikâyetlerini azaltabilir. Şikâyeti az olan pek çok kişi uygun ayakkabı ve önlemlerle rahat edebilir.
Ameliyattan sonra eğrilik tekrarlar mı?
Bazı hastalarda eğrilik zamanla yeniden gelişebilir. Bu olasılık; eğriliğin derecesine, uygulanan yönteme ve ayağın yapısına göre değişir ve ameliyat öncesinde konuşulur.
Halluks valgus gençlerde de görülür mü?
Evet, ergenlik döneminde de ortaya çıkabilir ve bu durumda çoğunlukla ailesel yatkınlık vardır. Büyüme devam ederken tedavi genellikle uygun ayakkabı ve koruyucu önlemlerle sürdürülür; ameliyat kararı daha temkinli verilir.
Bu sayfadaki bilgileri kim hazırladı?
İçerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından gözden geçirilmiştir. Ayrıntılar için hekim sayfasına göz atabilirsiniz.